Từ kiểm tra tai, mũi, họng, thính lực đến thử thách tiền đình và khả năng chịu đựng trong môi trường thiếu oxy, mỗi ứng viên phi công quân sự phải trải qua quy trình khám tuyển đặc biệt nghiêm ngặt. Việc tuyển chọn vì thế được ví như “đãi cát tìm vàng”, nhằm tìm ra những người đủ sức khỏe bước vào quá trình đào tạo phi công chiến đấu.
Tại Viện Y học Phòng không – Không quân, quá trình khám tuyển không chỉ dừng ở các chỉ số sức khỏe thông thường. Ứng viên phải trải qua nhiều nội dung chuyên sâu nhằm đánh giá toàn diện chức năng cơ thể và khả năng đáp ứng yêu cầu đặc thù của nghề bay.
Theo bác sĩ chuyên khoa II, Thượng tá Trịnh Văn Quyết, Chủ nhiệm Khoa Tai Mũi Họng, ứng viên được khám lâm sàng tai, mũi, họng, đo thính lực và kiểm tra chức năng tiền đình. Một trong những thử thách đáng chú ý là ngồi cố định, nhắm mắt trên ghế quay trong 180 giây. Với tốc độ một vòng trong 2 giây, mỗi người phải trải qua khoảng 90 vòng quay liên tục.
Sau khi ghế dừng, bác sĩ tiếp tục theo dõi tư thế, tình trạng mồ hôi ở tay, mặt và kiểm tra mạch. Ứng viên còn phải nhắm mắt, đưa hai tay về phía trước, bước tiến tám bước rồi lùi tám bước trên đường thẳng, lặp lại từ 3–4 lần. Độ di lệch phải dưới 45 độ, trong khi chênh lệch mạch trước và sau khi quay không được vượt quá 40 nhịp.
Vượt qua các bước khám chuyên khoa, ứng viên tiếp tục bước vào buồng giảm áp, nơi mô phỏng môi trường hoạt động ở độ cao 5.000m. Theo Đại tá Nguyễn Văn Sơn, Chủ nhiệm Khoa Nghiên cứu và Huấn luyện chuyên ngành, thiết bị có thể điều chỉnh áp suất, độ cao và phân áp oxy, tạo điều kiện tương tự môi trường không khí loãng.
Trong khoảng 30 phút thử nghiệm, mạch, huyết áp, thân nhiệt cùng trạng thái thần kinh, tâm lý của ứng viên được giám sát liên tục. Người dự tuyển còn phải thực hiện các phép nhân, chia ba chữ số để đánh giá mức độ tỉnh táo và khả năng xử lý thông tin trong điều kiện thiếu oxy. Đây là năng lực đặc biệt quan trọng bởi phi công phải duy trì khả năng phán đoán, phản ứng chính xác trong mọi tình huống.
Vượt qua khám tuyển mới chỉ là bước khởi đầu. Học viên tiếp tục được theo dõi sức khỏe trong quá trình đào tạo; khi trở thành phi công, họ vẫn phải kiểm tra, giám định sức khỏe hàng không định kỳ.
Phía sau quy trình “đãi cát tìm vàng” là sự thận trọng và trách nhiệm của đội ngũ thầy thuốc y học hàng không. Mỗi kết luận chuyên môn góp phần lựa chọn đúng nguồn nhân lực đặc biệt, đồng thời tạo “lá chắn” sức khỏe cho những người trực tiếp làm nhiệm vụ bảo vệ bầu trời Tổ quốc.
